قهوه و کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع 2

مطالعات اپیدمیولوژیکی ارتباط میان مصرف مداوم قهوه و کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را مورد تایید قرار داده است. ابعادی از این مطالعات مبتنی بر ارتباط علت و معلولی می باشد. یک وابستگی در مورد مصرف روزانه قهوه وجود دارد. در مناطق مختلف جهان، نتایج پژوهشی مشابهی حاصل شده، و در این مورد تفاوتی میان جنسیت، چاقی و لاغری، جوان و مسن بودن، سیگاری و غیر سیگاری بودن وجود نداشته است. آزمایشات مداخله‌ای تصادفی‌ و کنترل ‌شده تاثیر ثابتی در مورد مصرف قهوه بر کنترل متابولیک حاد نیافته اند، به جز اثرات کافئین. بنابراین، کاهش خطر ابتلا به دیابت از طریق مصرف قهوه تاثیر حادی بر روند قند خون، انسولین یا مقاومت به انسولین پس از غذا ندارد.

پژوهش های انجام شده بر حیوانات و انسان ها نشان می دهد که مصرف مواد شیمیایی گیاهی قهوه از طریق تنظیم مثبت و سنتز جدید آنزیم های دخیل در دفاع و ترمیم سلول موجب ایجاد یک پاسخ سلولی انطباقی می گردد. یک تنظیم کننده مهم فاکتور هسته ای اریتروئید 2 – فاکتور 2 (Nrf2) مرتبط با گیرنده هیدروکربنی آریل، کیناز فعال AMP و سیرتوئین ها است. به نظر می‌ رسد یکی از مکان‌های اصلی تاثیر قهوه، کبد است که موجب بهبود اکسیداسیون چربی و کاهش خطر رسوب چربی می ‌شود. از اثرات مهم مصرف قهوه می توان به حفظ توده سلولی بتا از طریق افزایش عملکرد میتوکندری، کاهش استرس شبکه آندوپلاسمی و جلوگیری یا پاکسازی توده‌ های پروانسولین یا آمیلین بد تاخورده اشاره کرد. حفظ طولانی ‌مدتِ عملکرد مناسب کبد و سلول ‌های بتا ممکن است به جای بهبود حادِ کنترل متابولیک، دلیل ارتباط مصرف روزانه قهوه با خطر کمتر دیابت نوع 2 را توضیح دهد.

در این مقاله، ارتباط مصرف مداوم قهوه و کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 مورد بحث قرار گرفته است. علاوه بر مطالعات اپیدمیولوژیکی، داده‌ های حاصل از آزمایشات مداخله ای کوتاه ‌مدت و تصادفی با نقاط پایانی متابولیک، و داده های حاصل از مطالعات تصادفی‌سازی مندلی در دسترس است. در نهایت، به این نتیجه می رسیم که ترکیبات قهوه اثرات مولکولی مشابهی را در سطح سلولی اعمال نموده که مشابه با موارد گزارش شده برای مواد شیمیایی گیاهی سایر گیاهان خوراکی می باشد. با توجه به این داده‌ ها، تصویری به دست آمده که مصرف قهوه چگونه موجب مقاومت در برابر ابتلا به دیابت نوع 2 می گردد

1. مطالعات اپیدمیولوژیک

اگرچه مطالعات اپیدمیولوژیک نمی تواند یک رابطه علّی را به اثبات برساند اما همه متاآنالیزهای اخیر این احتمال را در نظر گرفته که مصرف قهوه خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را کاهش می دهد

در مطالعات مشاهده‌ای، نگرانی در مورد شاخص های متفاوت زیرگروه‌ هایی که قهوه زیاد یا کم را مصرف کرده یا اصلا قهوه مصرف نمی نمایند، نمایان است. مصرف نکردن یا مصرف کم قهوه ممکن است به دلیل عدم تحمل روده، دلایل مذهبی یا صرفا بیزاری یا تعصب باشد.

 در مجموع، مطالعات اپیدمیولوژیک ارتباط معکوس میان مصرف مدام قهوه با خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را به تایید می رسانند. ارتباط با خطر ابتلا به دیابت به همان اندازه قوی است که سایر عوامل سبک زندگی در آزمایشات بلندمدت تصادفی سازی‌ مانند فعالیت بدنی، زمان نشستن، مدت زمان خواب، سیگار کشیدن یا قرار گرفتن در معرض صدای ترافیک و گرد و غبار ریز آزمایش نشده است.

•  مطالعات تصادفی سازی مندلی

مطالعاتِ ارتباط گسترده ژنومی چندین گونه ژنتیکی را شناسایی کرده که در مصرف کنندگان قهوه بیشتر از افراد غیر مصرف کننده دیده شده است. قوی ترین اندازه اثر برای گونه های ژنی مشاهده شده که در متابولیسم کافئین نقش دارند. مصرف زیاد قهوه با گونه های ژنی مرتبط است که باعث تجزیه سریع تر کافئین می شوند. بسیاری از گونه های مرتبط با مصرف قهوه هم چنین با سایر شاخص ها مرتبط هستند و بنابراین ممکن است خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را از طریق مسیرهای دیگری غیر از افزایش مصرف قهوه تعدیل نمایند.

• بدون تاثیر حاد بر کنترل متابولیک: قهوه کافئین دار

شناسایی اثرات متابولیکی حاد مصرف قهوه در آزمایشات مداخله‌ ای تصادفی ‌سازی و کنترل‌ شده به جز اثرات کافئین دشوار بوده است. فعالیت فارماکولوژیک اصلی کافئین، مهار گیرنده های آدنوزین و تعدیل سیستم پورینرژیک به دلیل شباهت مولکولی به آدنوزین است. در نتیجه، اتساع عروقی با واسطه آدنوزین و بسیاری از عملکردهای فیزیولوژیکی اضافی آدنوزین، به ویژه در مغز، مخالفت می‌کنند. تحمل اثرات کافئین در عرض یک هفته پس از مصرف روزانه قهوه ایجاد می شود اما ممکن است در طول پرهیز از کافئین ناقص شده و به سرعت از بین برود.

در کل، مصرف مداوم قهوه کافئین‌دار بر کنترل متابولیک سطح گلوکز و انسولین تاثیری نداشته اما ممکن است تاثیر کمی بر کاهش چربی بدن با واسطه کافئین و چربی احشایی داشته باشد.

• بدون تاثیر حاد بر کنترل متابولیک: قهوه بدون کافئین

قهوه بدون کافئین حاوی مقادیر بسیار کمی کافئین است به طوری که ممکن است اثرات مفید سایر ترکیبات قهوه بر کنترل متابولیک آشکار گردد. بیش از 10 آزمایش تصادفی‌سازی و کنترل‌ شده در مورد اثرات حاد مصرف قهوه بدون کافئین بر واکنش متابولیک تا مصرف گلوکز یا یک وعده غذایی با شاخص گلیسمی بالا انجام شده، بدون اینکه پیام واضحی را ارائه دهند.

سه آزمایش انجام شده بر یک گروه کنترل با مصرف مایعات شبه دارو یا آب به جای قهوه گزارشی ارائه نکرده و بنابراین، شواهد معتبری وجود ندارد.

یافته های حاصل از مطالعات مشاهده ای و تصادفی.

• مطالعات گروهی آینده نگر خطر کمتر ابتلا به دیابت نوع 2 را در ارتباط با مصرف مداوم قهوه نشان می دهند.
• ارتباط با خطر ابتلا به دیابت به دوز وابسته است که در سراسر جهان و در هر دو جنس دیده می شود، و همچنین برای قهوه بدون کافئین یافت شده است.
• ارتباط با خطر ابتلا به دیابت بدون توجه به تعداد عوامل گمراه کننده احتمالی تنظیم شده، مشاهده می شود.
• تغییر در مصرف قهوه در طول زمان با تغییر خطر ابتلا به دیابت همراه است.
• مطالعات تصادفی سازی مندلی نتایج منسجمی مبنی بر ارتباط خطر ابتلا به دیابت با پیش زمینه ژنتیکی در مصرف کافئین/ قهوه ارائه نداده است. با این حال، اندازه اثر ژنتیکی بر مصرف کافئین/ قهوه ناچیز می باشد.
• در آزمایشات تصادفی‌ سازی ‌شده و کنترل‌ شده تاثیر حاد مداوم در مورد مصرف قهوه بر کنترل متابولیک به جز برخی از اثرات مفید کافئین بر اشتها و توده چربی بدن، مشاهده نشده است. آزمایشات طولانی مدت با دیابت به عنوان نقطه پایانی امکان پذیر نیست.

• مکانیسم های مناسب برای تاثیر تاخیری بر کنترل متابولیک: متابولومیک

از آنجایی که آزمایشات کوتاه مدت تصادفی‌سازی و کنترل‌شده قادر به آشکارسازی اثر تعدیل‌کننده ای مستقل از کافئین در مصرف قهوه بر سطح انسولین یا گلوکز سیستمیک بعد از غذا یا چالش گلوکز نبوده اما به نظر می‌رسد که سایر واکنش ‌های فیزیولوژیکی مرتبط می باشند. این واکنش ها شامل تاثیر تاخیری بر کنترل متابولیک و جلوگیری از افت متابولیک است.

یکی از روش ‌های شناسایی واکنش های فیزیولوژیکی مرتبط با مصرف قهوه، غربالگری برای تاثیر بر طیف گسترده‌ای از ترکیبات در گردش متابولیسم، به غیر از انسولین و گلوکز است.

•  مکانیسم های مناسب برای تاثیر تاخیری بر کنترل متابولیک: عملکردهای شناخته شده ی مواد شیمیایی گیاهی

بسیاری از مواد شیمیایی گیاهی فنولیک دارای خواص سمی وابسته به غلظت هستند که موجب آسیب  DNA، جهش زایی، سرطان زایی و مرگ سلولی می شوند. کبد، روده و کلیه اندام هایی هستند که تحت تاثیر قرار می گیرند. به نظر می رسد سلول های تومور نسبت به سلول های طبیعی حساس تر هستند.

تاثیر احتمالی مصرف قهوه بر سلامتی با یافته ‌هایی به تایید می رسد که چندین ترکیب مختلف قهوه می‌توانند سیستم‌ های Nrf2/Keap1 یا AHR را در سلول ‌های جدا شده، حیوانات و انسان‌ها فعال سازی نمایند.

در مجموع، شواهدی وجود دارد که مصرف قهوه به روشی سیستمیک موجب فعال سازی پاسخ سلولی وابسته به  AHR  و Nrf2و حفاظت سلولی می شود